donderdag 20 november 2014

Gezinsbedrijf bij NAJK

Vandaag een mooi symposium bij het NAJK rond het gezinsbedrijf. Met Hare Majesteit en de Staatssecretaris. Uit mijn eigen inleiding de volgende twee sheets










zondag 16 november 2014

Genetisch Gemodificeerd

Het debat over de genetisch gemodificeerde gewassen woekert door. Nuttig dus dat er in PLOS ONE een meta/analyse is gepubliceerd die een review van alle tot nu toe gedane studies inhoudt. Uitgevoerd in Duitsland door Martin Qaim en Wilhelm Klumper van de universiteit van Gottingen.
Ze keken zowel naar de gewassen die veredeld zijn tegen ziektes of vraat van insecten als naar degene die tolerant zijn voor glyphosate, zodat er fors tegen onkruid gespoten kan worden. In het laatste geval zijn er lagere productiekosten per kg, in het eerste geval niet omdat de lagere bestrijdingsmiddelenkosten gepaard gaan met hogere zaadkosten. Onduidelijk uit de review van het paper in The Economist van vorige week waar ik me op baseer, is of dat slimme prijsstelling van de fabrikanten is, of toeval.
Enfin door de grotere oogst per ha (9% bij herbicide resistentie, 25% bij insecten resistentie) maakten de boeren bij adoptie 69% meer winst. (voor het winstbegrip en waarom dat lukt bij een onveranderde kostprijs zullen we ook het paper nog moeten lezen).
Veel ontwikkelingslanden verbieden GM omdat ze dan niet meer naar Europa kunnen exporteren. Dat heeft dus een behoorlijke opportunity cost. Die is nog hoger dan je op bovenstande cijfers denkt, want doordat er in ontwikkelingslanden veel ziektes en plagen zijn is het positieve effect op de oogst 14%punte hoger dan in rijke landen.
Omdat de journals vooral dramatische uitkomsten publiceren, hebben de auteurs ook nog zgn. grijze studies meegenomen. En ze komen ook nog tot de conclusie dat het voor de resultaten van de studie niet uitmaakt wie de studie heeft betaald.

Uit The Economist 8.11.214 Field Research

donderdag 13 november 2014

Wat leren we van Hollywood

De Schumpeter column in The Economist van twee weken geleden attendeerde ons managers erop dat er veel te leren valt van Hollywoord, vanuit bedrijfskundig oogpunt.
De filmindustrie is een excentrieke bedrijfstak met veel ego's en excessen. Zonder de extreme winstgevendheid van start-ups of de stabiele kasstroom van grote bedrijven. Wel met grote flops en onverwachte big hits.

Ook in het gewone bedrijfsleven (en onderzoeksinstituten zou ik zeggen) moeten managers steeds vaker mobiele sterren met ego managen. Hoe manage je creativiteit zonder beknotting ervan? Een van de trucs is voor elk project een nieuw creative team dat voor dat project nodig is met een minimum van interventie (leidt tot gevoel van beheersbaarheid en tot trots bij het team). Veel freelancers die zich moeten bewijzen om volgende keer weer ingehuurd te worden. Feedback komt van een interne sparring group "The Braintrust" waarmee soms de richting van een film 180 graden verandert. Dat moet je, net als flops als een leerervaring zien, wel in de cultuur hebben.
De food industrie probeert zich te concentreren op een kleiner pallet van 'blockbusters'. De snelheid voor het introduceren van nieuwe producten en merken neemt toe, net zoals Hollywood wekelijks nieuwe merken (een film met alle merchandising) maakt. En die in een paar weken naar wereldniveau weet op te schalen. Waarbij marketing niet aan het eind komt maar onderdeel is van het complete ontwerptraject.
Leerzaam stukje dus.

woensdag 12 november 2014

Family Firms

Voor wie het nog niet zag: twee weken geleden had The Economist een goed stuk over Family Firms. Handig voor de discussies over Family Farms.

dinsdag 11 november 2014

WO I

96 jaar na het einde van WO I staan we vandaag de dag vooral stil bij de start van WO I, dit jaar een eeuw geleden. De grote oorlog is voorlopig in zijn effecten nog niet voorbij.

zondag 9 november 2014

25 jaar val van de muur

Mooie dag om na te denken wat de val van de muur heeft betekend voor de Europese landbouw. Tot de ingredienten lijken me te behoren:
* grotere afzet voor Duitsland en Nederland omdat veel van de voedingsmiddelen industrie en retail in Oost-Europa is weggevaagd
* lagere kostprijzen voor voedsel en schaalvergroting in het westen door toestroom goedkope arbeidskrachten uit het oosten
* meer gedifferentieerde opvattingen over landbouwbeleid, nu bv. Duitsland ook ineens veel grote boerenbedrijven (de voormalig LPGs) bleek te hebben waarmee de invloed van het kleinschalige Beierse model afnam
* hernieuwde aandacht voor landbouwbeleid als sociaal beleid gezien de miljoenen keuterboeren in sommige Oosteuropese landen
Aanvullingen hieronder welkom !

zaterdag 8 november 2014

van keten en schuurfeesten

Mooie column van Dirk Strijker, deze week in de Boerderij. Hij stelt zeer terecht kritische kanttekeningen bij de (begrijpelijke) lobby van Koninklijke Horeca Nederland en VVD-kamerlid Arno Rutte om de jongerenketen op  het platteland te verbieden.
Doet me denken aan Dronten, medio jaren zeventig. Alwaar de horeca te hoop liep tegen de wekelijkse schuurfeesten die met meer dan honderd betalende bezoekers niet best waren voor de horeca-omzet. De horeca wilde de feesten laten verbieden met een beroep op de brandveiligheid.
In de beste traditie van het polderen wisten we vanuit de plattelandsjongerenvereniging de burgemeester (een jurist) te overtuigen dat er zo iets bestaat als 'detournement de pouvoir': je moet een regeling gebruiken waar hij voor bedoeld is: de brandweerverordening dus om brandveiligheidseisen te stellen, niet om horecabeleid te voeren. Waar een bijvakje burgerlijk recht handig voor kan zijn. Overigens geldt ook voor de keten; drink met mate.

woensdag 5 november 2014

het betere kapitalisme

Aan de hand van The Economist nog even een tip voor het lijstje te lezen boeken: The Cambridge History of Capitalism [Larry Neal & Jeffrey Williamson, eds].  Beschrijft de historie van economien waar er contractzekerheid was, eigendomsrechten en markten met flexibele prijzen en die lang genoeg hebben bestaan om investeringen mogelijk te maken.
Boek wordt positief besproken met de hoop dat er een paperback editie komt. Want deze zeer leesbare hardcover is niet alleen 1400 pagina's dik maar ook 150 Engelse ponden duur.

zondag 2 november 2014

Vertrouwensformule

Al bijna een jaar geleden publiceerde Berenschot "De Vertrouwensformule" waarin Agri- & Food Trends in kaart zijn gebracht. Het rapport was me ontgaan, maar deze week bezocht ik de jaarbijeenkomst van de FNLI en nam er eentje mee.
Tot de handige inzichten behoort de informatie over de strategie van de food-bedrijven. De onderzoekers gebruikten de bekende indeling van Tracey and Wiersema: operational excellence, customer intimacy en product leadership.
In de voedingsmiddelenindustrie zit 20% op product leadership. Ter vergelijking in de bouw en de industrie-at-large is dat zo'n 40%.  Alleen de utilities (incl energie) en financiele dienstverlening scoren lager dan food, zo'n 14%. Mooie illustratie dat we een kostprijs-georienteerd model van agrofood-ketens hebben. Niks mis mee overigens. 

zaterdag 1 november 2014

Noordelijke zuivelketens

Csaba Jansik van het Finse MTT ontmoette ik onlangs in Budapest en hij stuurde mij zijn eerder dit jaar verschenen studie "Competitiveness of Northern European dairy chains". Mooie studie, rijk geillustreerd met foto's.
Het onderzoek concentreert zich op landen rond de Oostzee, inclusief Duitsland en Denemarken, maar Nederland viel er buiten. Een heel duidelijke conclusie ontbreekt maar het geeft goed inzicht in de verschillende ontwikkelingen in de betrokken landen.

vrijdag 31 oktober 2014

De Noordzee

Over het belang van de Middelandse zee in Europese beschaving is al heel wat afgeschreven. Michael Pye gooit het over een andere boeg. Hij schreef The Edge of the World: How the North Sea Made Us Who We Are.  Spontane luistertip: Boudewijn de Groot.
Uit de recensie in the Economist van vorige week begrijp ik dat het een aanrader is. Met het verband tussen de ontvening in Nederland en de reinheid van de steden en dat tussen huwelijksgewoontes en de verspreiding van windmolens. We zullen het boek moeten lezen want de recensist verklapt de verbanden niet.
Het centrale punt van het boek is dat de Friezen het geld opnieuw uitvonden en daarna kregen we effectenbeurzen en meer. Met een grote bloei in een tijd dat je identiteit niet je ras of land was, maar waar je was en waar je daarvoor geweest was.

donderdag 30 oktober 2014

Cochrane

Op Foodlog loopt weer eens een aardige discussie, In het kader van de Agrarfrage (Marx) citeerde Hendrik J. Kaput  de (hopelijk) bekende Willard Cochrane. Vaak moet ik dit mechanisme uitleggen, dus ik citeer het maar eens:
The farm economy has been out of adjustment, except possibly during World War II, since the early 1930's. The question is, Why? Why is there chronic excess productive capacity in farming? Why are there too many resources producing too much product at a reasonable lever of prices year in and year out?
These chronic condition grows out of four related circumstances:
(1) the high value that (American ) society places on scientific research and technological development; (2) the market organization or structure within which farmers operate; (3) the extreme inelasticity of the aggregate demand for food; and (4) the inability of resources previously committed to farm production to shift easily and readily out of farming.

Lees de klassierker, zou ik zeggen.

woensdag 29 oktober 2014

column over kalfjes

Kalfjes zijn een gevoelig onderwerp geworden. Melkveehouders zelf zorgen er in de regel goed voor, maar er zijn ook de nodige gevallen waar het nog beter kan, zo vertellen deskundigen mij. En ze gaan wel heel anoniem naar de kalverhouder die ook geen feedback kan geven. Ik pleit er in een column op BoerenBusiness voor om dit minder anoniem te maken en twee goed functionerende ketens aan elkaar te koppelen zodat er nog een slagje gemaakt kan worden. Al was het maar om er wat uitwassen uit te krijgen.

dinsdag 28 oktober 2014

anti-semitische instituties

Instituties overleven lang, ze worden onderdeel van de cultuur. Een wel heel sterk staaltje in een gevoelig onderwerp rapporteerde The Economist onlangs op basis van een paper van D'Ancunto, Prokopczuk en Weber. Die bestudeerden in feite anti-semitisme. In gebieden in Duitsland waar veel Joden zijn weggevoerd, hetzij door de Nazi's, hetzij bij progroms ten tijde van de pest in de 14e eeuw, vertrouwen mensen het financiele syteem minder en hebben ze significant minder aandelen. Dat geldt onder andere langs de Rijn, waar veel Joden actief waren in de financien (bij mijn weten omdat de katholieke kerk ambachten verbood, dus de handel was een uitweg en daar leerde men snel). Hoe dichter bij de rivier, hoe groter het effect, maar niet aan de Franse kant van de Rijn. Ik neem aan dat voor inkomen is gecorrigeerd, maar dat vermeldt het blad niet. En zo doen mensen zichzelf tekort, omdat ze te weinig in aandelen beleggen, zo concluderen de auteurs, alsof kwade instituties zichzelf zouden straffen.

The Economist: Another cost of bigotry, 18.10.2014

zondag 26 oktober 2014

nobelprijs Tirole

We hadden het hier nog niet over de Nobelprijs Economie van dit jaar,  Die ging naar Jean Tirole. De kranten berichen dat hij zich veel bezig houdt met industriele organisatie en het reguleren van bedrijfstakken waar maar enkele spelers zijn. Voor een enkeling in de agrarische sector meteen reden om dat aan de supermarkconcentratie te koppelen.
Zoals te verwachten zette The Economist het wat beter uiteen. Tirole cs benadrukten de informatie-assymetrie tussen de regulerende overheid (de regulator) en de bedrijven. Je kunt bv. wel de marge reguleren, maar dan is er geen prikkel meer voor de bedrijven om te innoveren. Of de prijzen reguleren maar dan steken ze de kostenbesparingen in de eigen zak en ze gaan niet naar de consument. In feite is er een agency-probleem en de regulator weet niet hoe de bedrijven zich bij bepaalde regimes zullen gedragen. Oplossing: geef ze de keuze.
Dat betekent ook dat het niet altijd zinvol is om meteen de laagste prijs te willen zien, en dat betekent weer dat het kan lijken dat de regulator niet optimaal zijn werk doet. Een andere uitkomst van het onderzoek is dat bedrijven kunnen over-investeren om potentiele concurrenten af te schrikken.
De meest interessante vernieuwing van Tirole is zijn werk over platforms zoals die er in de ICT zijn (maar ook een supermarkt met A-merken en huismerken is een soort platform).
Bij platformen kan het aantrekkelijk zijn om de lezers niet te laten betalen en de adverteerders wel, als die bijvoorbeeld massa-markten willen aanboren. Vandaar de Metro en Facebook. Maar dat gratis bedienen van een groep kan al snel als oneerlijke concurrentie worden gezien.  En je krijgt een vraagstuk van net-neutraliteit. Het werk van Tirole suggereert dat je zware gebruikers extra moet kunnen belasten. Sommigen vinden dat dan weer het einde van bv. internetvrijheid. Oplossingen zijn er nog niet altijd maar de trade-offs worden duidelijker.

Ontleend aan: The Economist - It's complicated 18.10.2014